Sâm Nhung Quế Phụ – Tứ đại danh dược trong Đông Y có phải là thông tin bạn đang quan tâm tìm hiểu? Website duoclieuvietnam.org sẽ giới thiệu cho bạn những thông tin mới nhất chính xác nhất về Sâm Nhung Quế Phụ – Tứ đại danh dược trong Đông Y trong bài viết này nhé!

Video: Nông dân làm giàu nhờ mô hình trồng quế trên đất đồi

Bạn đang xem video Nông dân làm giàu nhờ mô hình trồng quế trên đất đồi được cập nhật từ kênh vtc nông nghiệp từ ngày 2021-05-31 với mô tả như dưới đây.

Không chỉ là một loại gia vị quen thuộc mà cây quế còn là dược liệu quý hiếm có trong tự nhiên. Trong Đông y, quế được mệnh danh là 1 trong 4 loại thuốc quý(sâm, nhung, quế, phụ) chữa bách bệnh. Quế được biết đến nhiều nhất nhờ các công dụng như khu trừ độc tố cơ thể, tốt cho tim mạch và não bộ, tăng cường hỗ trợ cho các hoạt động của hệ tiêu hóa.
Các sản phẩm về quế thì lại càng đa dạng dễ sử dụng có thể là tinh dầu quế, vỏ quế khô, hay bột quế nguyên chất. Vỏ quế thường dùng làm thuốc, nấu ăn pha chế; bột quế thì làm đẹp, hỗ trợ chữa bệnh; tinh dầu quế giúp thư giãn đầu óc, xua đuổi côn trùng, điều chế nước hoa.
Quế và tinh dầu của quế được xem là một vị thuốc có tác dụng mạnh trong việc kích thích làm tăng sự tuần hoàn máu, tăng hô hấp. Trong Đông y, quế được coi là thảo dược thuộc bậc đại hỏa.
Cây quế Yên Bái
Vùng quế Yên Bái tập trung ở các huyện Văn Yên, Văn Chấn, Văn Bàn và Trấn Yên tỉnh Yên Bái, diện tích trồng quế và sản lượng vỏ quế chiếm khoảng 70% của cả vùng. Đặc điểm của vùng quế Yên Bái là vùng rừng núi chia cắt, hiểm trở, nằm phía Đông và Đông Nam của dãy núi Hoàng Liên Sơn, có độ cao tuyệt đối khoảng 300 – 700 m; nhiệt độ trung bình năm là 22,7 độ C, lượng mưa bình quân năm trên 2000 mm.
Đất đai phát triển trên đá sa thạch, phiến thạch, có tầng đất dày, ẩm, nhiều mùn và thoát nước….. Tất cả điều kiện tự nhiên thuận lợi với bề dày kinh nghiệm trong kĩ thuật canh tác và phát triển cây quế cho nên Vùng quế Yên Bái là vùng quế có diện tích quế và sản lượng vỏ quế cao nhất trong cả nước.
Cây gỗ, cao 10 – 20m, vỏ thân nhẵn, lá mọc so le có cuống ngắn, dài nhọn hoặc hơi tù, có 3 gân hình cung. Hoa trắng, mọc thành chùm xim ở kẽ lá hay đầu cành, quả hạch hình trứng, khi chín có màu tím nhẵn bóng. Toàn cây có mùi thơm của quế. Quế được ươm bằng hạt, gieo hạt trong vườn ươm, khi cây cao khoảng 0,6 – 0,7m thì bứng đem trồng. Sau 10 năm có thể thu hoạch vỏ, thường thu hoạch vào 2 vụ tháng 4 – 5 và 9 – 10 là khi cây có nhiều nhựa, dễ bóc.
Cây quế khoảng 8 đến 10 tuổi thì bắt đầu ra hoa, hoa quế mọc ở nách lá đầu cành, hoa tự chùm, nhỏ chỉ bằng nửa hạt gạo, vươn lên phía trên của lá, màu trắng hay phớt vàng. Quế ra hoa vào tháng 4,5 và quả chín vào tháng 1,2 năm sau. Quả quế khi chưa chín có màu xanh, khi chín chuyển sang màu tím than, quả mọng trong chứa một hạt, quả dài 1 đến 1,2 cm, hạt hình bầu dục, 1 kg hạt quế có khoảng 2500 – 3000 hạt.
Bộ rễ quế phát triển mạnh, rễ cọc cắm sâu vào lòng đất, rễ bàng lan rộng, đan chéo nhau vì vậy quế có khả năng sinh sống tốt trên các vùng đồi núi dốc. Cây quế lúc còn nhỏ cần có bóng che thích hợp mới sinh trưởng và phát triển tốt , càng lớn lên mức độ chịu bóng càng giảm dần và sau khoảng 3 – 4 năm trồng thì cây quế hoàn toàn ưa sáng.
Ở Việt Nam trong những năm 1935 – 1939 đã xuất khẩu 1000 – 1.500 tấn vỏ quế. Hiện nay con số thống kê chưa có nhưng lượng vỏ quế xuất khẩu có thể lên đến hàng ngàn tấn và lượng tinh dầu có thể vài chục tấn. Trong các bộ phận của cây quế như vỏ, lá, hoa, gỗ, rễ đều có chứa tinh dầu, đặc biệt trong vỏ có hàm lượng tinh dầu cao nhất, có khi đạt đến 4 – 5%. Tinh dầu quế có màu vàng, thành phần chủ yếu là Aldehyt Cinamic chiếm khoảng 70 – 90%; có vị thơm, cay ngọt rất được ưa chuộng.
Các bộ phận của cây quế có thể sử dụng và tác dụng
Vỏ quế: Vỏ quế cuộn tròn thành hình ống, dài 25 – 40cm, đường kính 1,5 – 5cm, hoặc là những mảnh vỏ uốn cong rộng 3 – 5cm dày 1-5mm, mặt ngoài màu nâu xám, mặt trong nâu đỏ đến nâu xẫm, dễ bẻ gẫy, mặt bẻ màu nâu đỏ ít có sợi. Sau khi đã ngâm nước, mặt cắt ngang thấy rõ một vòng mô cứng màu trắng ngà. Mùi thơm, vị cay ngọt chiếm từ 1-3%, có thể đạt đến 6% tinh dầu. Các cành nhỏ và lá quế đạt 0,14 – 1,04% tinh dầu.

Có thể bạn quan tâm đến:   Công dụng, cách dùng Mía dò - THPT Quang Trung | Trang thông tin dược liệu, cây thuốc vị thuốc Việt Nam

Một số thông tin dưới đây về Sâm Nhung Quế Phụ – Tứ đại danh dược trong Đông Y:

Những điều cần biết về Sâm -Nhung -Quế -Phụ trong Đông y

Sâm – Nhung – Quế – Phụ được nhắc đến là “tứ đại danh dược” của y học cổ truyền. Đây là bốn loại dược liệu quý được các lương y sử dụng để bồi bổ cơ thể, hỗ trợ cải thiện sức khỏe, bệnh tật cho các bệnh nhân. Cho đến ngày nay, các loại dược liệu này vẫn được đề cao và sử dụng trong tăng cường thể trạng, phục hồi sức khỏe cho những người ốm yếu. Để hiểu rõ hơn về tứ đại danh dược “danh bất hư truyền” hãy cùng theo dõi bài viết được lương y Trần Quốc Bình chia sẻ dưới đây.

Tứ đại danh dược: Sâm – Nhung – Quế – Phụ

Tứ đại danh dược của Đông y bao gồm Sâm – Nhung – Quế – Phụ, tức nhân sâm, nhung hươu, nhục quế, phụ tử là rễ ô quy đầu. Ngay từ ngàn xưa, các Thái y của triều đình đã sử dụng 4 loại dược liệu này để bồi bổ, tăng cường sức khỏe cho người bệnh. Điểm chung của cả 4 loại dược liệu này là giàu dược chất, giúp bồi bổ dương khí, đem lại nhiều lợi ích cho sức khỏe của nam giới. Nhất là với những quý ông đang gặp vấn đề về 5inh lý, chức năng nội tiết thì “tứ đại danh dược” luôn phát huy hiệu quả, là một vòng tròn khép kín giúp tăng cường sức khỏe, thể trạng trong cơ thể.

Trong các cuốn sách về dược liệu Thần nông bản thảo kinh, Bản thảo cương mục, Bản thảo cương mục thập di, tứ đại danh dược cũng được nhắc đến. Điều này càng chứng tỏ những dược liệu này có đóng góp vô cùng quan trọng vào nền y học cổ truyền.

Ý nghĩa từng thành phần của tứ đại danh dược trong Đông y

Sâm – Nhung – Quế – Phụ được nhắc đến trong nhiều ghi chép về dược liệu của người xưa. Mỗi loại dược liệu lại có thành phần dược tính cũng như lợi ích sức khỏe riêng.

Sâm – Nhân sâm

Sâm tức là nhân sâm – loại dược liệu tự nhiên giúp bồi bổ chân khí, mang lại cơ thể cường tráng khỏe mạnh. Đây là loại dược liệu quý mà y học cổ truyền phương Đông đặc biệt coi trọng. Trong tự nhiên, nhân sâm thường mọc ở dưới tán cây rừng, nơi có đất ẩm, tơi xốp hoặc thậm chí là ở kẽ đá cheo leo. Những củ sâm càng nhiều năm tuổi thì hàm lượng dinh dưỡng càng cao và ngược lại.

Có thể bạn quan tâm đến:   Công dụng, cách dùng Mật đà tăng | Trang thông tin dược liệu, cây thuốc vị thuốc Việt Nam

Sâm là dược liệu quý tro…

Chi tiết thông tin cho Những điều cần biết về Sâm -Nhung -Quế -Phụ trong Đông y…

Sâm Nhung Quế Phụ – Tứ đại danh dược trong Đông Y

Sức khỏe được xem là vốn quý giá nhất của con người, bởi vì khi có sức khỏe tốt chúng ta sẽ có một tinh thần thoải mái và hiệu quả công việc cao. Chính vì vậy, con người luôn miệt mài tìm kiếm những sản vật để bồi bổ cơ thể và tăng cường sức khỏe. Trải qua hàng nghìn năm, những sản vật đó ngày càng được biết đến. Từ đó Sâm – Nhung – Quế – Phụ nổi tiếng là trong tứ đại danh dược được sử dụng rộng rãi trong nhân dân.

Tứ đại danh dược 

Hình ảnh Sâm – Nhung – Quế – Phụ

Khái niệm Tứ đại danh dược không chỉ mới được sử dụng mà đã được nhắc đến trong các cuốn sách cổ về dược liệu như Thần nông bản thảo kinh, Bản thảo cương mục, Bản thảo cương mục thập di. Sâm – Nhung – Quế – Phụ, ở đây là các dược liệu nhân sâm, nhung hươu, nhục quế, phụ tử là rễ ô quy đầu.

  • Điểm chung của những dược liệu này đều giàu dược chất, giúp bồi bổ dương khí, đem lại nhiều lợi ích cho sức khỏe của nam giới.
Có thể bạn quan tâm đến:   Công dụng, cách dùng Cau | Trang thông tin dược liệu, cây thuốc vị thuốc Việt Nam

Vậy thực sự 4 đại danh dược có bổ dưỡng như “lời đồn xa xưa” hãy cùng chúng tôi tìm hiểu dưới đây!

1. Sâm – Nhân sâm

Nhân sâm giúp yên tinh thần, kiểm soát kết tập tiểu cầu, tác dụng kháng tiểu đường, tránh xơ cứng động mạch

Nhân sâm thường mọc trong điều kiện môi trường khắc nghiệt. Để thích nghi với thời kỳ có nhiệt độ thấp trong năm, toàn bộ phần trên mặt đất của cây bị tàn lụi qua mùa đông. Chồi ngủ ở đầu rễ củ hình thành ngay từ giữa mùa hè, trong suốt mùa thu – đông tồn tại trong trạng thái “ngủ” và chỉ mọc lên khỏi mặt đất vào đầu mùa xuân năm sau. Thường cây sau 6 năm có thể thu hoạch được để chế biến thành phẩm.

Thành phần chính trong Nhân sâm là saponin gồm các ginsenosides cùng 7 hợp chất polyacetylen, 17 axit béo (axit palnitic, axit stearic, oleic, ) trong đó có đủ 8 loại axit cần thiết cho cơ thể và 20 nguyên tố hóa học Fe, Mn, Co, Se, K.

Trong y học cổ truyền, nhân sâm tác động đến năm tạng (tâm, can, tỳ, phế, thận) giúp yên tinh thần, giải độc, chống viêm gan, tác dụng kiểm soát kết tập tiểu cầu, tác dụng kháng tiểu đường, tránh xơ cứng động mạch, tăng cường sinh lý.

Có thể bạn quan tâm đến:   Shorea siamensis iMq.- công dụng Cà chắc xanh | Trang thông tin dược liệu, cây thuốc vị thuốc Việt Nam

Nhung – …

Chi tiết thông tin cho Sâm Nhung Quế Phụ – Tứ đại danh dược trong Đông Y…

Tìm Hiểu Về Tứ Đại Danh Dược Sâm Nhung Quế Phụ Là Gì, Những Điều Cần Biết Về Sâm

Tứ đại danh dược trong Đông Y bao gồm Sâm Nhung Quế Phụ và những ngộ nhận

Tứ đại danh dược trong Đông Y bao gồm Sâm Nhung Quế Phụ. Nhưng để hiểu đúng về tứ đại danh dược nhiều người vẫn đang nhầm lẫn. Hôm nay tôi sẽ giải thích 4 thành phần Sâm Nhung Quế Phụ cho quý khách được rõ.
Sâm được xem là vị thuốc đứng đầu trong thuốc bổ trong 4 loại trên. Nhưng Sâm thì ở đây là gì?
Sâm là tên đại diện cho những loại thân thảo mà củ và rễ được dùng làm thuốc bổ của người Phương Đông, thuộc nhiều chi khác nhau và đôi khi công dụng cũng khá khác nhau. Có nơi cây sâm không có công dụng bồi bổ nhưng than rễ vẫn gọi là Sâm.

Có thể bạn quan tâm đến:   Sâm cau sắc đun nước | Trang thông tin dược liệu, cây thuốc vị thuốc Việt Nam

Chúng ta thường gọi là Nhân Sâm bởi vì đa phần củ Sâm mọc tự nhiên sẽ có hao hao với hình người. Nên sẽ có rất nhiều loại sâm được sử dụng ở nhiều nước và địa phương khác nhau và để phân biệt các loại Sâm qua cái tên người ta sẽ thêm tên địa phương vào ví dụ Sâm Bố Chính (Vì lần đầu tiên danh y Hải Thượng Lãn Ông dung Sâm Bố Chính để trị bệnh, Sâm khai thác từ vùng bố trạch Quảng Bình), Đảng Sâm vì xuất hiện ở huyện Thượng Đảng hoặc thêm màu sắc vào tên như Huyền Sâm (Sâm có màu đen) và Đan Sâm (Sâm có màu đỏ). Ngoài ra cũng có rất nhiều loài động vật mà con người sử dụng với mục đích bồi bổ và gán tên Sâm cho nó, ví dụ như Hải Sâm còn gọi là con dưa chuột biển. Ngoài ra còn có Sâm Động Vật tức là thịt chim cút, được xem là món ăn bổ dưỡng nên nhiều nơi gọi là Sâm.

Sâm thường có mặt ở những bài thuốc trong Đông Y, phối với những vị khác để đưa lên công dụng bồi bổ cho người sử dụng. Như Thập Toàn Đại Bổ, Tứ Quân Tử Thang,…Vì vậy Sâm là một vị phổ biến bổ khí trong Đông Y. Trong Đông Y chia làm 2 mặt, Âm và Dương, Khí và Huyết. Vì thế những loại thuốc ho thường được bào chế bởi Sâm kết hợp với những loại dược liệu khác.

Có thể bạn quan tâm đến:   Lan kim tuyến - cây thuốc quý | Trang thông tin dược liệu, cây thuốc vị thuốc Việt Nam

Nhân sâm là một vị thuốc cổ truyền trong đông y. Nhân sâm có vị ngọt, hơi đắng. Trong bản thảo cương mục của Lý Thời Trân có nói nhân Sâm có thể bổ lục phủ, ngũ tạng. Dùng để trị chứng hư nhược ở cơ thể Nam và Nữ. Nhân Sâm được xem có công dụng phổ biến nhất là bồi bổ sức khỏe, nhưng trong Thần Nông Bản Thảo K…

Chi tiết thông tin cho Tứ đại danh dược trong Đông Y bao gồm Sâm Nhung Quế Phụ và những ngộ nhận…

Tìm hiểu về Tứ Đại Danh Dược Sâm Nhung Quế Phụ là gì?

Chúng ta thường nghe đến Sâm Nhung Quế Phụ nhưng cụ thể nó là gì? Và dùng Sâm Nhung Quế Phụ ra sao? Ít ai biết được trong 4 dược liệu trên có một dược liệu cực độc gây chết người mà Y Gia ngày xưa rất ít hay dùng, Nhưng nó vẫn là danh dược vì tác dụng cực mạnh của nó.
Sâm Nhung Quế Phụ được các y gia ngày xưa sử dụng và cho rằng đây là Tứ Đại Danh Dược, chúng ta thường chỉ biết đến một vị Sâm, vậy cụ thể 3 vị còn lại là gì?
3 vị còn lại là Nhung Hươu – Quế Chi – Phụ Tử (Rễ củ của cây Ô Đầu sau khi bào chế)
Nói ra 4 vị thì dễ nhưng để tìm và sử dụng đúng không phải ai cũng biết, chọn mua dược liệu tốt và bào chế và sử dụng đòi hỏi phải có kiến thức, đặc biệt Y Học Cổ Truyền.
Hiện nay dạo quanh hàng quán, đặc biệt mấy quán nhậu, ai cũng chưng ra mấy bình rượu thuốc, đủ loại, rượu Sâm, rượu Chuối Hột Rừng, Rượu Minh Mạng,…bán có vài ngàn 1 sị, tôi nhìn qua cũng đã biết uống vào chỉ có uống rượu chứ không có chất nào cả. Ngày nay khi đời sống nâng lên thì những thực phẩm tốt cho sức khỏe bắt đầu được chào bán nhiều, nhưng liệu để mua một củ Sâm Chất Lượng thì không phải chuyện đơn giản. Dược liệu giờ vào hiệu thuốc thì lại phân ra hai loại, nhìn bề ngoài thì như nhau, nhưng có hai giá. Hỏi tại sao như nhau mà giá khác, thì được đáp người cần cái này cái kia. Rồi trên rừng nhiều loại rễ cây có hình dáng giống thì nhổ về đem ra bán Sâm. Ở Gia Lai vừa rồi ngộ độc chết người vì mua củ Thương Lục được chào bán Sâm. Nên mới có câu “Không biết thuốc thì có nhìn củ khoai cũng tưởng củ Sâm”

Có thể bạn quan tâm đến:   CÔng dụng, cách dùng Mò mâm xôi | Trang thông tin dược liệu, cây thuốc vị thuốc Việt Nam

Nhung Hươu (Lộc Nhung, Nhung Nai)
Trong Thần Nông Bản Thảo Kinh thì Nhung Hươu được xếp hàng Trung Phẩm.
Nhưng không phải nhung nào cũng như nhung nào, mà dùng phải có kinh nghiệm. Trong Mộng Khê Bút Đàm có ghi:
Hươu là loài thú trên núi, thuộc tính dương. Mùa hè, nó thụ hưởng được âm khí, bắt đầu mọc sừng, thuộc tính dương bị giảm. Nai là loài thú sống ở vùng ao hồ, ẩm ướt, thuộc tính âm. Đến mùa Đông nó thụ hưởng được dương khí mà có hiện tượng mọc sừng nên thuộc tính âm giảm, Vì thế, …

Chi tiết thông tin cho Tìm hiểu về Tứ Đại Danh Dược Sâm Nhung Quế Phụ là gì?…

Tìm Hiểu Về Tứ Đại Danh Dược Sâm Nhung Quế Phụ Là Gì, Những Điều Cần Biết Về Sâm

Tác giả Tham vấn y khoa Thời gian đăng Cập nhật nội dung
Đào Văn Quang Trần Quốc Bình 14 Tháng Tám, 2020 05 Tháng Một, 2021
Có thể bạn quan tâm đến:   Công dụng, cách dùng Thuốc bỏng | Trang thông tin dược liệu, cây thuốc vị thuốc Việt Nam

Sâm – Nhung – Quế – Phụ được nhắc đến là “tứ đại danh dược” của y học cổ truyền. Đây là bốn loại dược liệu quý được các lương y sử dụng để bồi bổ cơ thể, hỗ trợ cải thiện sức khỏe, bệnh tật cho các bệnh nhân. Cho đến ngày nay, các loại dược liệu này vẫn được đề cao và sử dụng trong tăng cường thể trạng, phục hồi sức khỏe cho những người ốm yếu. Để hiểu rõ hơn về tứ đại danh dược “danh bất hư truyền” hãy cùng theo dõi bài viết được lương y Trần Quốc Bình chia sẻ dưới đây.

Bạn đang xem: Sâm nhung quế phụ là gì

Tứ đại danh dược: Sâm – Nhung – Quế – Phụ

Tứ đại danh dược của Đông y bao gồm Sâm – Nhung – Quế – Phụ, tức nhân sâm, nhung hươu, nhục quế, phụ tử là rễ ô quy đầu. Ngay từ ngàn xưa, các Thái y của triều đình đã sử dụng 4 loại dược liệu này để bồi bổ, tăng cường sức khỏe cho người bệnh. Điểm chung của cả 4 loại dược liệu này là giàu dược chất, giúp bồi bổ dương khí, đem lại nhiều lợi ích cho sức khỏe của nam giới. Nhất là với những quý ông đang gặp vấn đề về 5inh lý, chức năng nội tiết thì “tứ đại danh dược” luôn phát huy hiệu quả, là một vòng tròn khép kín giúp tăng cường sức khỏe, thể trạng trong cơ thể.

Tứ đại danh dược Sâm Nhung Quế Phụ

Trong các cuốn sách về dược liệu Thần nông bản thảo kinh, Bản thảo cương mục, Bản thảo cương mục thập di, tứ đại danh dược cũng được nhắc đến. Điều này càng chứng tỏ những dược liệu này có đóng góp vô cùng quan trọng vào nền y học cổ truyền.

Ý nghĩa từng thành phần của tứ đại danh dược trong Đông y

Sâm – Nhung – Quế – Phụ được nhắc đến trong nhiều ghi chép về dược liệu của người xưa. Mỗi loại dược liệu lại có thành phần dược tính cũng như lợi ích sức khỏe riêng.

Có thể bạn quan tâm đến:   Trồng và chăm sóc cây Xuyên khung như thế nào? - Tra cứu | Trang thông tin dược liệu, cây thuốc vị thuốc Việt Nam

Sâm – Nhân sâm

Sâm tức là nhân sâm – loại dược liệu tự nhiên giúp bồi bổ chân khí, mang lại cơ thể cường tráng khỏe mạnh. Đây là loại dược liệu quý mà y học cổ truyền phương Đông đặc biệt coi trọng. Trong tự nhiên, nhân sâm thường mọc ở d…

Chi tiết thông tin cho Tìm Hiểu Về Tứ Đại Danh Dược Sâm Nhung Quế Phụ Là Gì, Những Điều Cần Biết Về Sâm…

Từ khóa người dùng tìm kiếm liên quan đến chủ đề Sâm Nhung Quế Phụ – Tứ đại danh dược trong Đông Y

cây quế, cách thu hoạch cây quế, công dụng chữa bệnh của cây quế, cây quế có tác dụng gì, bạn của nhà nông, nhà nông làm giàu, hãy hỏi để biết, sao thần nông, khởi nghiệp, tin tức nông nghiệp, hạt giống, nhục quế, gieo, bột quế, vườn ươm, ngâm rượu, thơm, phát triển, giống cây, gieo ươm, rừng, cinnamomum, mùi thơm, mọc, thu, trồng quế mấy năm được thu hoạch, năng suất cây quế, khoảng cách trồng cây quế, quy trình trồng và chăm sóc cây quế, kỹ thuật trồng và khai thác cây quế

.

Ngoài xem những thông tin về chủ đề Sâm Nhung Quế Phụ – Tứ đại danh dược trong Đông Y này. Bạn có thể xem thêm nhiều chủ đề liên quan đến dược liệu khác như Tra cứu dược liệu

Vậy là chúng tôi đã cập nhật những thông tin mới nhất nhất, được đánh giá cao nhất về Sâm Nhung Quế Phụ – Tứ đại danh dược trong Đông Y trong thời gian qua, hy vọng những thông tin này hữu ích cho bạn.

Cảm ơn bạn đã ghé thăm. Bạn có thể vào mục các bài thuốc đông y từ những dược liệu quý trong việc phòng & chữa bệnh mọc tự nhiên ngay trong vườn nhà mà đôi khi chúng ta không hay biết.